Psychologia społeczna; agresja, kara, strach, grupy społeczne

Psychologia społeczna jest niezwykłą dyscypliną naukową. Bada faktyczny lub wyobrażony wpływ społeczny na zachowanie człowieka. Przygląda się problemom życia codziennego; przemocy, agresji, uprzedzeniom, konformizmowi. Szuka pytań o przyczynę. Często zaskakuje wnioskami.

Czytelnicy będą mogli przyjrzeć się przygotowanym przeze mnie notatkom (w dwóch wpisach) do  pytań egzaminacyjnych z kursu z psychologii społecznej na Uniwersytecie Jagiellońskim. Mam nadzieję, że będzie to lektura ciekawa i pomocna.

___________________________________________________________________

 

  1. W małej miejscowości  uczniowie  gimnazjum  od  dawna  bardzo  agresywnie  odnoszą

się  do  wychowanków  pobliskiego  domu  dziecka.  Co  powinien  zrobić  dyrektor

gimnazjum, aby zmniejszyć agresję uczniów?

ad.1 :

Dyrektor gimnazjum powinien zacząć od analizy genezy konfliktu między uczniami gimnazjum a wychowankami domu dziecka. Powinno się ustalić czy konflikt toczy się na tle uprzedzeń do wychowanków domu dziecka ze względu na ich odmienność; wychowanie w trudniejszych warunkach jako powód gorszych osiągnięć i gorszego przystosowania się do warunków społecznych, czy nękanie wychowanków jest sposobem, w którym uczniowie gim. chcą podkreślać swoją pozycję wewnątrz własnej grupy.

Dyrektor może podjąć kroki na paru płaszczyznach. Przeprowadzić serię lekcji starających się pobudzić w uczniach empatię; zajęcia z czytania opowiadań, a następnie opowiadania ich z perspektywy różnych bohaterów. Może postarać się o prelekcję na temat hormonalnych i kulturalnych uwarunkowań agresji; stymulujący wpływ oglądania scen przemocy w telewizji, grach komputerowych na osoby ze skłonnościami czy wzrost stężenia testosteronu w ciałach dorastających chłopców. Wiedzy na temat natury występowania agresji powinna być połączona z poradami na temat kreatywnych metod wstrzymywania jej wybuchów; odrywanie uwagi od elementu budzącego frustrację poprzez realizowanie hobby. Wspomniane działania skupiają się na samych uczniach gimnazjum. Niepokojące zachowania znacząco obniżyłyby również zajęcia na temat natury uprzedzeń i ich zasadniczej bezzasadności jako heurystyki. Zdobyta wiedza powinna być poprzedzona zorganizowaniem inicjatywy, w której uczniowie gim. oraz wychowankowie d. dziecka musieliby coś zrobić co wymaga współpracy np. wspólnie odremontować starą halę sportową, albo pomalować budynek basenu. Wspólny cel przełamuje sterotypy między grupami i sprzyja rozwijaniu kontaktów interpersonalnych.

Rodział: agresja, uprzedzenia

___________________________________________________________________

 

  1. Wyjaśnij i ustosunkuj się do tezy: „Kara jest mitem”.

ad.2 :

Stwierdzenie to oznacza, że sankcja sama w sobie nie powstrzymuje od popełnienia czynu niedozwolonego. Na szczególnym względzie można mieć tutaj rzekomy wpływ surowości kary na „odstraszanie” potencjalnych sprawców.

Istnieje obiegowa opinia, że przywrócenie kary śmierci mogłoby zmniejszyć liczbę zabójstw. „Odstraszanie” przez surowsze karanie np. za jazdę po pijanemu miałoby obniżać tego rodzaju przestępstwa. Potencjalnie opinia jest racjonalna, w rzeczywistości opiera się na „ludowej mądrości”, która nie znajduje odzwierciedlenia w badaniach i statystykach.

National Academy of Sciences wykazało, że to szybkość i nieuchronność kary zmniejsza przestępczość. Do podobnych wniosków skłania porównanie liczby zabójstw na 100 tysięcy mieszkańców w Europie (kara śmierci nie wykonywana) i Stanach Zjednoczonych (kara śmierci wykonywana w większości stanów), na korzyść tej pierwszej. Poza tym gdy przez krótki czas w USA nie wykonywano kar śmierci to poziom przestępczości nie wzrósł, a po jej przywróceniu, nie zmalał.

Dwa ostatnie argumenty potwierdzają dobitnie, że kara jest mitem. Wiedza na temat przewidywanych przez prawo sankcji jest często bardzo mała. Dodatkowo najbardziej surowe kary przypisane są do przestępstw, które dokonuje się zazwyczaj pod wpływem impulsu, wybuchu niekontrolowanych emocji, ciężko w takim przypadku mówić o funkcji odstraszającej kary.

Przeważająca część badań eksperymentalnych i analizy statysyk wskazują, że kara jest mitem. Podkreślanie jej roli nie prowadzi do obniżenia przestępczości. Jest półśrodkiem o małej sile oddziaływania.

___________________________________________________________________

  1. Na Kurdwanowie mieszkańcy odczuwają coraz silniejszą obawę przed kilkuosobową

grupą  agresywnych  młodych  mężczyzn,  którzy  wałęsają  się  po  osiedlu, jednak  jak

dotąd  nie  popełnili  żadnego  przestępstwa.  Policja i straż miejska, jak  też lokalny

samorząd  postanowili  wspólnie  przeciwdziałać potencjalnym  niebezpieczeństwom,

m.in.  przez  mobilizację  mieszkańców  do  wzajemnego  udzielania  sobie  pomocy

w sytuacji zagrożenia. Co poradził(a)byś policjantom i strażnikom?

 

ad.3:

Na miejscu policji rozpocząłbym działania od rozeznania się w genezie powstania nieformalnej grupy agresywnych młodych mężczyzn. Czy ich nasilające się w ostatnim czasie, agresywne zachowanie ma swoją przyczynę w społecznej frustracji ze względu na sytuację ekonomiczną; bezrobocie, brak możliwości konstruktywnego spędzania wolnego czasu; brak obszarów rekreacyjnych. Nietrafnym wedle teorii psychologii społecznej byłoby tłumaczyć ich zachowanie jedynie ich negatywnymi cechami osobowości (atrybucja wewnętrzna), bo to prawdziwy lub rzekomy wpływ społeczny może ich zmuszać do takiego zachowania np. wzrost popularności wśród młodych ludzi grup muzycznych, które w swoich tekstach odwołują się do agresywnego zaznaczania swojej obecności w przestrzenii publicznej (atrybucja zewnętrzna). Dla policji, zrozumienie przyczyn zachowania grupy mężczyzn może uczynić zapewnianie bezpieczeństwa skuteczniejszym.

Ze względu na niepokojące zjawiska policja pewnie zacznie monitorować zachowanie mężczyzn. Polecałbym jednak służbom aby starały się robić to w sposób niewidoczny, aby nie sprawiać wrażenia „inwigilowania”. Mogłoby to na zasadzie „samospełniającej się przepowiedni” sprawić, że traktowani z podejrzliwością zainteresowani zaczną być coraz bardziej sfrustrowani i „traktowani jak przestępcy” staną się nimi. W praktyce polecałbym aby po dzielnicy przechodziły piesze patrole dzielnicowego lub w parach, a nie natarczywie częste przejazdy policyjnych busów. Mile widziane byłyby konsultacje dzielnicowego z mieszkańcami czującymi szczególne zagrożenie, aby przez zaoferowanie swojego zaufania i obecności sprawić wrażenie, że wszyscy zainteresowani stanowią grupę zjednoczoną wobec wspólnego problemu. Nie pozbawieni kontaktu powinni być też sami antagoniści. Jeśli byłoby to oczywiście możliwe należałoby konsultować z mężczyznami czy ich zachowanie nie jest odpowiedzią na bierną agresję ze strony większości mieszkańców ze względu na ich odmienność ubioru czy zainteresowań, co mogło uczynić z nich ofiarę uprzedzeń i stereotypów.

___________________________________________________________________

  1. Jesteś członkiem powołanej przez samorząd studencki 10-osobowej grupy ekspertów,

która  ma  przygotować  opinię  w  sprawie  nowego  programu  studiów,

przyporządkowującego  każdy  przedmiot  do konkretnego  roku  studiów.  Grupa

ekspertów nie ma żadnej sformalizowanej struktury, tzn. nie kieruje nią wyznaczony

przez samorząd przewodniczący. Jak użyjesz swojej wiedzy z psychologii społecznej

w  pracach  grupy,  aby  maksymalnie  wykorzystała  ona wiedzę  swoich  członków

i uniknęła strat w czasie obrad?

ad 4:

Pierwszym krokiem mającym na celu maksymalne wykorzystanie potencjału grupy eksperckiej byłoby określenie poziomu trudności postawionego zadania i wielkości grupy. Biorąc pod uwagę rozległość materiału, jaką opracować musieliby poszczególni członkowie grupy tj. opinia na temat każdego poszczególnego przedmiotu w nowym programie studiów w kontekście przyporządkowania do roku studiów – zadanie jest trudne i wymagające dużo wiedzy i informacji. Grupa postawiona przed takim zadaniem jest mała.

Pierwszym krokiem mogłoby być podzielenie grupy eksperckiej na mniejsze dwie lub trzy grupy, które zajmowałyby się przedmiotami tylko określonej kategorii. Celem byłoby spowodować, że określone osoby osobiście czułyby się odpowiedzialne za rzetelność opinii w powierzonej dziedzinie. W tym trybie pracy, ostateczne wyniki są wolne od dominującego zdania „samozwańczo” najbardziej opiniotwórczego studenta.

Ponieważ grupa ekspercka potencjalnie składa się ze studentów w różnym wieku, mają różny poziom doświadczenia i wiedzy na temat poszczególnych przedmiotów. Powinno się zapewnić odpowiednio długi czas pracy w podgrupach oraz później w dyskusji już w pełnym składzie ażeby wiedzy dostępna tylko niektórym uczestnikom nie umknęła ogółowi.

W sytuacji konfliktu opinii, ażeby motywem rozstrzygnięcia nie były wewnętrzne relacje osobiste członków należy głosować tajnie na piśmie. Końcowy wynik prac możnaby przedstawić gronu akademickiemu do wglądu, ażeby zasięgnąć opinii spoza grupy.

Praca przeprowadzona w ten sposób byłaby zdecydowanie najbardziej wydajna, a wyniki byłyby najlepszą syntezą wiedzy uczestników grupy eksperckiej.

___________________________________________________________________

CZĘŚĆ 2:

Psychologia społeczna; konformizm, stereotypy, populizm penalny

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *